Trần Thư
Tử Tù Xử Lý Nội Bộ
Hồi Ký Của Một Người Nạn Nhân Của Vụ Án "Xét Lại Chống Ðảng"

Chương 13

Và thời điểm ấy đứa con gái nhỏ của tôi mới qua tuổi lên mười. Khi còn học mẫu giáo nó thích múa hát như mọi đứa trẻ khác. Nhà tôi có một máy quay đĩa Liên Xô và một ít đĩa nhạc cổ điển. Những lần tôi quay đĩa nó cũng thích ngồi nghe. Rồi một hôm, nghe xong bài Danuýp xanh, nó nói một câu làm tôi chú ý.

- Bố ơi, cái bài hát này nó cứ làm sao ấy. Nghe tức cả ngực!

Lúc ấy nó lên sáu, còn chưa biết phân biệt bản nhạc với bài hát.

Xin kể thêm là các cụ nhà tôi cũng thích nhạc. Tôi từng thấy cụ ông ngồi đàn nguyệt cho cụ bà gảy đàn thập lục. Thằng em ruột tôi tốt nghiệp phổ thông đã thi đỗ vào đại học âm nhạc, khoa sáng tác. Chỉ tiếc rằng vừa ra trường, bắt đầu có tác phẩm thì bị bom B52 chết. Còn tôi thì hồi mới lớn đam mê đủ mọi thứ nghệ thuật. Một kỳ nghỉ hè tôi ngốn phải ngót nghét trăm cuốn tiểu thuyết, đa số là tiếng Pháp, vì tiểu thuyết tiếng Việt không đủ cho tôi đọc. Và mỗi lần Nhà Hát Lớn có ban kịch Thế Lữ trình diễn thì trên chuồng gà không bao giờ vắng đôi dép cao su con hổ và chiếc áo dài thâm của tôi. Từng ôm đàn theo học ông Dương Thiệu Tước, từng vác giấy bút ra ga Hàng Cỏ ngồi hàng buổi làm ký họa và đang học dở dang năm dự bị của trường Mỹ Thuật Hà Nội. Rốt cục đi theo cách mạng lại hóa ra là anh lính chiến. Và suốt cuộc đời lính chiến thỉnh thoảng vẫn cứ ngẩn ngơ. Ðến mãi tận bây giờ, tròn bảy mươi tuổi đời, trong bụng ôm một khối ung thư có thể vỡ ra lúc nào không biết, mới hối hả ngồi tỉa tót câu văn giối già, trả cái nợ thời trẻ, kể chuyện về những sự đời vô lý. Cứ viết, chẳng biết có kịp không, và có nên cơm cháo gì không.

Thế cho nên khi cảm thấy con bé nhà tôi có máu âm nhạc, tôi nộp đơn luôn cho nó thi năng khiếu vào trường Âm Nhạc Việt Nam khi nó vừa hết mẫu giáo. Thi không có chuẩn bị, một nốt nhạc bẻ đôi không biết. Cứ thi đại.

Ở trường thi ra, tôi hỏi thi như thế nào thì nó kể.

- Có nhiều cô chú lắm, một chú bấm bấm vào cái đàn gì to bằng cái tủ và bảo con la la.

- Có phải la la nhiều không?

- Nhiều. Lúc đầu chú ấy bấm một tiếng thôi, xong rồi thì là hai ba tiếng, xong rồi thì là bấm dài ơi là dài.

- Thế con làm như thế nào?

- Con cứ nghe, xong rồi con la la.

- Rồi sao nữa?

- Chú ấy bảo xong rồi, đi ra.

Tôi cười, nghĩ bụng: Khó nhằn lắm. Trẻ thì rất đông mà lấy thì rất ít. Trong số trẻ có mặt, tôi thấy một thằng bé đi thi mang theo một cây sáo trúc. Bố nó là một nghệ nh<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
<html>
<head>
<meta content="text/html; charset=ISO-8859-1"
http-equiv="content-type">
<title>chng16</title>
</head>
<body>
<table bgcolor="#008000" border="0" width="100%">
<tbody>
 <tr>
 <td width="100%">
 Trần Thư 
 Tử
Tù Xử Lý Nội Bộ 
 Hồi Ký Của Một Người Nạn
Nhân Của Vụ Án "Xét Lại Chống
Ðảng"
 </td>
 </tr>
</tbody>
</table>
<h1 align="center">Chương
16 
<img src="http://www.lmvntd.org/images/linered.gif"
height="11" width="428"></h1>
Tôi ở
cái xà lim Hỏa Lò này
sáu
tháng, qua một mùa đông, một
mùa xuân và nửa mùa
hè,
được hưởng mọi sắc thái thời tiết của nó.
Mùa đông năm ấy đặc biệt giá
rét và mùa hè đặc
biệt nóng nực. Có lẽ không phải thời
tiết năm
ấy đặc biệt, mà là cái xà
lim này nó đặc
biệt. Không biết cơ chế của nó thế nào
mà mùa hè thì nó
hầm hập, mùa đông lạnh buốt, còn
mùa xuân thì nó ướt dầm dề.
Mọi diễn biến
thời tiết bên ngoài thấm qua được bức tường
dày
và kín của nó đã được
nhân lên. 
Tôi không
biết cái nhà tù
Hỏa Lò này được xây dựng năm
nào. Tôi nghĩ là vào
quãng cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 gì
đó. Và từ khi ta tiếp quản, nó
có lẽ được coi là
di tích cần được bảo tồn cho nên vẫn
nguyên vẹn đó,
man rợ, già nua, mốc meo mùi văn minh thực
dân cuối
thế kỷ 19. Và nếu nó không nằm
lù lù giữa
thủ đô, nơi bây giờ giá mỗi
mét đất lên tới
hàng cây vàng, đem bán cho
công ty nước ngoài ra khối
của, thì có lẽ nó còn cứ
nằm lì đó, trơ gan cùng
tuế nguyệt, làm người lính lê dương
già của
nền chuyên chính vô sản. Cơ chế thị
trường lợi
hại thật! Bày được cả cái nhà xăng tan
sừng sững này
ra ngoại ô cứ nhẹ như không, chẳng khác
gì Ngu Công
dời núi. Nhất lại là một cái
nhà xăng tan gắn liền
với những tên tuổi như Hoàng Văn Thụ. 
Nghe nói
ngày xưa Tây dùng những
sà lim này để giam tù án
chém, tù trọng tội.
Nó cũng được dùng làm xà
lim kỷ luật. Người tù
nào phạm kỷ luật của trại cần phải trừng trị thì
bị tống vào ca sô. Ca sô
chính là những xà lim này.
Bây giờ hình như cũng như vậy: tôi
là phản cách mạng,
còn anh bạn cùng xà lim là
một anh thượng úy can tội
bắn chết thủ trưởng. 
Tôi không
rõ Hỏa Lò có bao nhiêu
xà lim, riêng ở khu tôi bị giam
thì có tám cái, xếp
hàng ngang như tám cái cũi
kín mít, mỗi cũi giam hai
người. Xà lim ngang dọc mỗi chiều khoảng hai
mét, trần bê tông, cao khoảng năm
mét để người tù
không thể trèo lên được. Giường nằm
là hai tấm
bê tông xây gắn vào tường chạy
hết chiều
dọc của xà lim và giữa hai tấm để chừa ra một
lối đi rộng khoảng sáu mươi phân. Chiều
dài của
mỗi tấm như vậy là dài hơn cái giường
cá nhân
một chút, vì ở cuối mỗi tấm còn
có một cái cùm
bằng gỗ lim nẹp sắt ăn hết chiều ngang của
phản. Cùm có hai thớt khoét hai lỗ để
đút hai
chân vào. Thớt dưới gắn chặt vào phản,
thớt trên có
bản lề để đóng mở. Chốt là một thanh sắt
tròn, to, xuyên qua tường để khóa từ
bên ngoài. 
Cửa ra vào rộng
bằng đúng cái
lối đi còn để lại giữa hai tấm phản bê
tông, có
cánh gỗ dày, và ở chỗ ngang tầm mắt
có khoét
một lỗ cửa con vuông mỗi chiều khoảng 15
phân. Cửa đóng ban ngày để người bị
giam không
nhìn được ra ngoài và ban
đêm mở để quản giáo
đi tuần tra bên ngoài có thể
nhòm vào kiểm soát
động tĩnh. Lỗ thông hơi duy nhất là một cửa sổ
có
chấn song sắt và lưới mắt cáo, kích
thước khoảng 40 x
60 phân ở bức tường cuối xà lim, nằm ngang
sát trần.
Ðứng ở dưới đất ngửa cổ nhìn lên
thì thấy cái mái
ngói chìa ra. Thêm cảnh trời
mây thì trèo lên giường
sẽ nhìn thấy được một cành bàng,
và qua kẽ lá bàng,
lốm đốm một màu trời. Cửa sổ ấy hướng bắc cho nên
mùa hè thì không
có gió, còn mùa
đông thì nó như
cái phễu hứng gió bấc. Kiến trúc của
xà lim thì
như vậy, còn trang bị nội thất của nó
thì ngoài hai
cái cùm tôi nói ở
trên, chỉ còn hai cái bô vệ
sinh
đặt ở dưới gầm phản xi măng để ỉa đái ngay trong
phòng giam. 
Ðã bước
chân qua cái cửa xà lim
này thì chỉ bước ra mỗi sáng một lần
để đổ
bô và rửa mặt trong vòng vài
ba phút, mỗi tuần một
lần để tắm rửa trong mươi lăm phút và những lần
gọi đi hỏi cung. Còn lại thì cứ loanh quanh hai
người trong bốn cái mét vuông ấy. Trong
cuốn Viết
Dưới Giá Treo Cổ, Juliut Phuxic tả cuộc sống của
mình trong xà lim nhà tù
phát xít bằng câu chuyện
đi bách bộ của ông: bước đi mười hai bước, bước
về cũng mười hai bước. Tôi không nhớ con số của
Phuxic là mười mấy, chỉ nhớ là trên
mười, tôi tạm
lấy con số mười hai cho nhỏ. Tôi cũng vậy, bước đi
năm bước, bước về cũng năm bước. Cứ thế loay
hoay như con chó trong cũi. Chó trong cũi
còn nghênh ngáo
nhìn được cảnh vật bên ngoài,
còn tôi thì có bốn
bức tường bưng lấy mắt. 
Người bị giam trong
các xà lim
không được phép tiếp xúc trò
chuyện với nhau,
thậm chí không được trông thấy nhau, cho
nên ra tắm
rửa, đổ bô đều ra sân lần lượt từng xà
lim một.
Mảnh sân nhỏ vài mét vuông
cũng có tường và hàng rào
sắt vây kín, có cửa sắt để người đứng
tắm rửa
ngoài sân cũng bị khóa trái.
Kiểu tù này hình như
xưa kia Pháp gọi là tù cấm cố,
bây giờ ta dùng chữ
lịch sự hơn: giam biệt lập. 
Sở dĩ tôi phải kể
lể dài
dòng như vậy là vì có
ông bạn đại tá đến bây
giờ, tức là sau một phần tư thế kỷ, còn hỏi
tôi: 
- Ông cứ
nói là ông bị tù cho
nó nặng nề ra, chứ chắc là người ta đưa
ông
đến một nơi nào đó ngồi đọc sách thoải
mái
chứ gì. 
Phải, tôi được đưa
đến
một chỗ thoải mái như vậy đấy. 
Cai quản dãy
xà lim chúng tôi là
một ông quản giáo già tên
là gì tôi không biết
chỉ biết anh em tù báo vụng cho nhau gọi
ông ta
là lão Giave. Thực ra cũng không thể
nói được là
lão ác. Trong sáu tháng nằm
Hỏa Lò tôi chưa nghe thấy -
nghe thôi chứ không thể nhìn thấy
cái gì - chưa nghe
thấy lão đánh ai bao giờ. Lão chỉ thi
hành công vụ của
lão một cách thẳng băng, không khoan
nhượng mà thôi.
Tính cách Giave (Javert) của lão
chính là ở chỗ ấy.
Lại thêm cái bộ mặt khó đăm đăm
và giọng nói
không bao giờ ôn tồn làm cho
lão thành một con người
rất mất cảm tình. Anh em tù khác
có sợ lão không tôi
không biết, còn tôi thì
tôi sợ lão. Bởi mỗi
lần cắt tóc cho tôi, đến tiết mục cạo
râu, lão
không bao giờ dùng dao kéo
mà cứ cái tông đơ cùn
lão
rúc vào mũi tôi. Và
vì lão vội, lúc nào cũng
thấy
lão vội, cho nên lão làm cứ
phăng phăng. Tôi giật mình
thon thót mỗi lần bị cái tông đơ đứt
phựt một
sợi ria cứa không đứt. 
Lão lại
càu nhàu: 
- Làm
cái gì thế, có muốn
đứt mũi không? 
Làm cái
mả mẹ lão, thế thì
bố ai giữ được không giật mình! 
Chỉ đến khi lão
ưỡn lưng
đứng thẳng dậy tôi mới hoàn hồn, yên
chí ít ra là
đến lúc này cái mũi mình
vẫn còn nguyên vẹn. 
Nếu còn sống đến
bây giờ
thì lão phải ngót nghét
chín chục. Chắc lão đã về
chầu tổ rồi. Cầu trời cho lão an giấc ngàn thu. 
<hr>
<a href="chng15.html"><img
style="border: 0px solid ; width: 38px; height: 38px;" alt=""
src="../../images/fleche_l.gif"></a> <a href="chng17.html"><img
style="border: 0px solid ; width: 38px; height: 38px;" alt=""
src="../../images/fleche_r.gif"></a> 
[<a
href="tttxuly.html">Tử Tù Xử Lý Nội Bộ</a>] [<a
href="http://vcomtech.net/xahoi/nhanvat/">Thư Mục Tài Liệu</a>] [<a
href="http://vcomtech.net/xahoi/">Trở
lại
Web Page VCOMTECH</a>]
</body>
</html>
ân thổi sáo, đã dầy công tu luyện cho nó từ lúc nó còn bé tí. Khi từ trong phòng thi bỗng bay ra tiếng sáo của nó, mọi người đang đứng chờ ở sân, đều chạy xô đến bên cửa sổ ngó vào. Các thầy đang chấm thi ở các phòng bên cũng chạy bổ sang, sửng sốt. Con cái nhà người ta đi thi như thế chứ! Con nhà mình thì la la như đứa dở hơi!

Hôm trường công bố kết quả, tôi đi xem cho phải phép, không hy vọng. Không ngờ nó trúng.

Nó được phân học ác-coóc. Con gái học ác-coóc thì hơi mệt nhưng mình không phải là con nhà nòi, cũng không phải con ông cháu cha, len chân được vào cái trường quý tộc ấy đã là khá lắm rồi. Tôi sẽ cho nó theo học đến cùng, đến đại học sẽ thi vào khoa sáng tác như chú nó.

Rồi từ đó, tuần hai buổi bố con đèo nhau đi học, bố đạp xe, tự hào vì sau lưng mình có đứa con gái bé tí tẹo đeo chiếc ác-coóc nặng trĩu vai. Hết buổi học lại đón con về thả ở sân tòa soạn cho chơi. Về nhà, tôi huy động tất cả vốn hiểu biết của tôi về nhạc kèm cho nó tập, và tự tôi cũng tập. ít lâu sau nó đã có vài bài tủ.

Năm ấy, nhân dịp ngày kỷ niệm thành lập quân đội, trường Trưng Vương mời tôi đến kể chuyện chiến đấu cho các em. Tôi đã lôi cả con bé đi theo để bố kể chuyện xong thì con đàn một bài cho vui. Khoe mà! Nó kéo bài Làng Tôi của Văn Cao và một bài dân ca Ba Lan, hai bài của chương trình lớp 1. Hoan hô nhiệt liệt. Cô hiệu trưởng chạy lên ôm hôn nó và tặng nó bó hoa tướng. May mắn sao không ai yêu cầu biểu diễn thêm: hết tủ rồi! Người ta hoan hô không phải vì nó đàn hay mà vì hồi ấy trẻ con chơi nhạc là của lạ, cũng như người đi xe máy ở Hà Nội lúc bấy giờ có thể đếm trên đầu ngón tay.

Bố con đèo nhau ra về hỉ hả lắm. Lần lên sân khấu đầu tiên trong đời nó thế là đã thành công mĩ mãn.

Rồi trường đi sơ tán tránh máy bay. Bắc Giang, Vân Ðình... Ði thăm, tiếp tế. Rồi lần thì nó bị chó cắn phải tiêm mười một mũi vào bụng. Lần thì nó bị cảm cúm, chú y tá nhà trường cho uống aspirin vào lúc đói, bị chảy máu ruột phải đưa xe về Hà Nội cấp cứu. Bệnh viện ở Hà Nội lúc ấy chưa có chế độ cho người nhà vào chăm sóc bệnh nhân, kể cả bệnh viện nhi. Ðến giờ nó cứ tự động vác bát đi ăn và tự đến phòng thuốc đưa tay cho cô y tá tiêm. Một lần tôi đến Bắc Giang thăm nó, được nghe nó kể bị ghẻ lở đầy người, mấy đứa rủ nhau đi tìm lá về đun nước tắm rồi lấy kim chọc mụn ghẻ cho nhau. Như bộ đội chúng tôi ngày xưa vậy. Mình nghe nó kể thì xót, còn nó thì kể như chuyện vui. Tôi chỉ còn biết bảo nó:

- Chịu khó một tí con ạ, cố mà học.

Rồi một hôm, vào lúc nó đang học năm thứ năm, tôi nhận được giấy báo đến gặp bà hiệu phó nhà trường tại nhà riêng của bà tại Hà Nội. Tôi đến và được bà báo cho biết trường cho con bé nhà tôi thôi học. Lý do: nó hay đọc chuyện, và đọc xong lại kể cho các bạn nghe, và nó kể rất hay nên các bạn nó sao nhãng cả học tập. Rồi dường như thấy lý do đó không vững, bà ta nói thêm: vả lại cháu nó cũng yếu, sợ không học được. Không nó khỏe, và tôi đã gặp thầy dạy nó, ông ta bảo nó học được. Khiếu nại với bà không xong, tôi nhờ một anh bạn giới thiệu đến gặp ông vụ phó Vụ Ðào tạo của Bộ Văn Hóa. Nghe tôi trình bày, ông lấy làm ngạc nhiên:

- Sao đã mất công đào tạo cháu bốn năm rồi lại cho về như thế?

Ông sốt sắng hứa sẽ can thiệp và hẹn ngày tôi đến lại. Tới hẹn tôi đến thì bao nhiêu nhiệt tình của ông đã biến đâu mất sạch. Ông bảo: nhà trường đã quyết định như vậy rồi thì chẳng còn làm thế nào được.

Cho đến tận bây giờ tôi vẫn không hiểu tại sao nó lại bị đuổi học. Nếu nó có lỗi gì nặng đáng bị đuổi thì bà hiệu phó kia sợ gì mà không nói độp vào mặt tôi để chứng minh chủ trương đuổi nó là đúng. Vậy là có lý do gì khác. Ðuổi nó để lấy chỗ cho một người được gửi gắm hay một con ông cháu cha nào chăng? Không rõ. Hay vì bố nó là phần tử nghi vấn? Chẳng có lẽ. Chỉ biết rằng như vậy là một giấc mộng đẹp như bong bóng xà phòng đã tan vỡ như một bong bóng xà phòng.

Nó bị đuổi học ở trường nhạc ít lâu thì tôi bị bắt. Vợ tôi vào thăm kể truyện nó đi học văn hóa bị bạn nào chơi ác dán trộm vào lưng nó tờ giấy có mấy chữ con "Việt Gian" đeo một lúc lâu thấy ai nhìn mình cũng cười mới biết. Về nhà nó kể, khóc sưng cả mắt. Suốt mấy năm phổ thông còn lại, biết thân biết phận, nó phấn đấu để được vào đoàn, ra sức học và lăn lộn mọi công tác xã hội của trường. Bạn bè thông cảm muốn kết nạp nó lắm, nhưng ai cho kết nạp. Tốt nghiệp phổ thông xong, nó nộp đơn thi vào đại học tổng hợp văn, không được học nhạc thì học văn vậy. Vì nó cũng rất thích văn, đã thử viết truyện ngắn, làm thơ, và mỗi lần trường diễn kịch đều nhảy lên sân khấu thủ một vai. Và như bạn đọc đã thấy, từ bé nó đã tài kể chuyện đến nỗi bị đuổi học.

Khổ thân nó, ai để cho vào học mà thi! Nếu tôi ở nhà thì tôi sẽ thuyết phục được nó, còn mẹ nó thì không can nổi: nó cứ nhất định tin rằng một khi nó mong muốn mãnh liệt như thế thì không có chú nào nỡ gạn bỏ nó, nhất là nếu nó đỗ điểm cao. Nó đã đỗ điểm cao thật, được ban tuyển sinh xếp vào danh sách cho đi học Cộng Hòa Dân Chủ Ðức. Danh sách đưa lên trên thì nó bị gạt: lý lịch xấu. Không những không được đi Cộng Hòa Dân Chủ Ðức, mà còn không được nhận vào học ở Ðại học tổng hợp. Nó đã lộn cổ rơi từ trên trời rơi xuống. Rơi tự do.

Hồi ấy trong giới học sinh có câu vè:

Thứ nhất vào y
Thứ nhì vào dược
Bách khoa tạm được
Sư phạm vứt đi.

Ðối với con cái bọn xét lại thì cả cái thứ nhất, thứ nhì, đến cái tạm được lẫn cái vứt đi đều là những chỗ chúng bị cấm cửa. Chúng bị cấm cửa toàn bộ những trường dạy khoa học xã hội và các trường trọng điểm của khoa học tự nhiên.

Học văn chúng có thể làm văn thơ phản động.
Học sư phạm chúng có thể lợi dụng bục giảng nhà trường làm hư hỏng học sinh.
Học ngoại ngữ chúng có thể làm gián điệp.
Học dược chúng có thể bổ thuốc độc vào thuốc men.
Học địa chất chúng có thể nắm được tiềm lực quốc gia, và đi lang thang khắp đất nước, chúng có thể gây cơ sở lập chiến khu.
Học kiến trúc chúng có thể phá hoại các công trình xây dựng Học lý hóa chúng có thể sản xuất bom.
v.v... và v.v...

Dành cho chúng còn mấy trường: nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, thể dục thể thao, học thì học chẳng học thì đừng.

Thế là đỗ hẳn hoi mà nó phải ở nhà đan len. Năm sau người ta cứu vớt nó, xếp cho nó vào trường Ðại Học Xây Dựng vừa học vừa làm, mới mở thí điểm khóa đầu. Một năm học lý thuyết vài tháng, còn lại là ra công trường gánh gạch, đẩy xe bò, đánh vôi, đánh vữa. Nhà trường tuyên bố thẳng thừng: học trường này chỉ có hai loại người, một loại là lý lịch tốt mà học dốt loại thứ hai học giỏi mà lý lịch xấu, các anh các chị biết thân thì liệu mà phấn đấu.

Công trường làm thông tầm, đến trưa mấy đứa con gái lại rủ nhau vác cà mèn cơm nguội rúc vào giữa mấy đống gạch ngồi ăn và nghỉ trưa một tí: mùa hè là để tránh nắng, mùa đông để tránh gió, mùa nào thì cũng để tránh sự trêu chọc cợt nhả của đám thanh niên công trường. Nó kể: mùa hè nắng chang chang, đứng trên cầu vôi, hoa mắt chóng mặt tưởng như muốn nhào xuống hố. Người ta đã coi nó là không đủ sức để học nhạc nhưng đủ sức để làm công việc phu hồ.

Học đến năm thứ ba thì bị khái huyết, nó đành phải bỏ. Thế là mất toi ba năm nữa, thành bốn. Bốn năm của cái tuổi ước mơ và hy vọng. Nhưng nó còn đủ nhiệt tình, nói cho đúng hơn là đủ sự bướng bỉnh để thua keo này bày keo khác, cho tròn quá tam ba bận. Năm sau nó lại thi vào một lớp đào tạo nữ hộ sinh. Lại đỗ. Ðời học trò của nó thi đâu đỗ đấy, và đỗ điểm cao.

Nhưng người ta cũng lại không nhận nó vào học. Người ta nói con cái phản động đỡ đẻ cho nhân dân thì sẽ bóp chết con cái của nhân dân. May mắn là lúc ấy tôi đã ra tù. Chạy chọt, khiếu nại, kiện cáo lung tung, lên bộ Công An, lên Ban Tổ Chức Trung Ương. Rốt cuộc người ta cũng thương tình để cho nó vào học. Cuộc đời nó quãy mai cuối cùng cũng thành được một cô y tá đỡ đẻ.

Nhưng đến đây thì nó không còn hoài bão gì nữa, chỉ cốt sao ngày hai buổi đến làm việc không để ai chê trách là được. Và đến đây hậu quả của mấy năm công trường càng rõ. Mấy đợt nằm bệnh viện lao. Vài ngày lại một lần nó ngồi gục đầu xuống cống hộc ra hàng bát máu. Ðó cũng còn là hậu quả của một thời kỳ, khi tôi còn ở trong tù, mấy mẹ con phải lần lượt thay phiên đi bán máu nuôi nhau. Bán máu đến nỗi con gái đang thi mà người xanh rớt. Người ta xì xào: chắc là nó phá thai! Nhưng dẫu sao như thế vẫn còn là mừng lắm: bao nhiêu khát vọng tan tành, vậy mà nó không phát rồ phát dại, không buông thả, phá phách. Nếu nó rồ dại hoặc phá phách thì còn khổ chưa biết đến chừng nào.

Bây giờ nó đã có đứa con gái lên tám, học lớp ba, giống mẹ hồi bé như đúc. Trong một buổi sinh hoạt lớp, cô giáo bảo bạn nào có tiết mục thì lên bục trình bày cho cả lớp nghe. Con bé giơ tay xin lên... đọc Kiều. Ðọc khoảng trăm câu, ý chừng mỏi mồm, vì phải đọc có diễn cảm, nó báo cáo cô:

- Thưa cô, con còn thuộc nữa, nhưng sợ dài quá, con xin phép cô đến đây con thôi.

Cô sợ quá, vội đồng ý ngay: chị tra tấn cả lớp thế là quá đủ rồi!

Học Kiều là nó thích chứ không ai bảo.

Tôi xem tờ lý lịch nó khai, thấy ở mục năng khiếu nó ghi: năng khiếu văn. Và, ở mục nguyện vọng: trở thành nhà văn.

Khiêm tốn thế thôi, trở thành nhà văn. Một lần tan giờ học, tôi đến đón nó muộn thì thấy nó ngồi một mình dưới đất, lưng tựa vào tường rào nhà trường, cuốn vở nháp kê lên đầu gối, đang mải mê viết truyện ngắn mini. Tôi kể chuyện lại cho mẹ nó nghe thì mẹ nó chỉ mỉm cười buồn rầu.

Tên con gái tôi là Nguyễn Thị Giáng Hương. Cái tên đó không nói gì với bạn đọc cả. Nhưng tôi nêu ra là vì nếu may mắn cuốn sách này có được bạn đọc chú ý đến, và đọc đến đoạn này bạn có chút thương cảm với một cuộc đời con trẻ sớm bị bứt ngọn một cách tàn nhẫn, thì âu đó cũng là một cách tôi được chuộc lỗi với nó vậy. Còn con nó, con bé đọc Kiều, tôi đã đặt tên là Cẩm Linh. Ông ngoại mang cái tiếng gián điệp Liên xô đã đặt tên cháu như thế để kỷ niệm một quãng đời khốn khổ. Cẩm Linh, âm Hán Việt của Kremlanh.

Ước gì hai ba chục năm nữa có một cuốn tiểu thuyết hay mang tên tác giả: Nguyễn Thị Cẩm Linh.

Ðược như thế thì cả hai bố con tôi, một người đã sang thế giới bên kia, một người nếu còn sống thì cũng đã già, sẽ mát lòng mát dạ.

Ðược như thế là nó đã cưỡng lại được số phận hộ cho mẹ và ông nó. Mẹ và ông nó đã chịu thua từ lâu rồi...

[Tử Tù Xử Lý Nội Bộ] [Thư Mục Tài Liệu] [Trở lại Web Page VCOMTECH ]